Bitcoin (BTC) – ข้อมูลและประวัติสำคัญ (White Paper)

1. ประวัติและที่มาของ Bitcoin

รูปหน้าหนึ่งของหนังสือพิมพ์ The Times วันที่ 3 ม.ค. 2009 ซึ่งพาดหัวข่าว “Chancellor on brink of second bailout for banks” ถูกบันทึกไว้ในบล็อกแรก (Genesis Block) ของ Bitcoin
Bitcoin หรือ BTC เปิดตัวครั้งแรกเมื่อปี 2008 โดยมีการเผยแพร่เอกสารไวท์เปเปอร์ชื่อ “Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System” ภายใต้นามแฝง ซาโตชิ นากาโมโตะ (Satoshi Nakamoto) ซึ่งตัวตนที่แท้จริงของบุคคลนี้ยังคงเป็นปริศนา (เชื่อว่าเป็นนามแฝง) เอกสารดังกล่าวเสนอระบบเงินสดอิเล็กทรอนิกส์แบบเพียร์ทูเพียร์ที่ไม่ต้องอาศัยคนกลางทางการเงิน ก่อนหน้าการถือกำเนิดของ Bitcoin มีความพยายามสร้างเงินดิจิทัลอื่น ๆ เช่น b-money และ Bit Gold ในช่วงปลายทศวรรษ 1990 แต่ยังไม่ประสบความสำเร็จ จนกระทั่ง Bitcoin ได้ผสานองค์ความรู้หลายด้านเป็นระบบแรกที่ทำงานได้จริง Bitcoin เปิดตัวซอฟต์แวร์โอเพนซอร์สครั้งแรกในเดือนมกราคม 2009 และเริ่มใช้งานเป็นสกุลเงินดิจิทัลตั้งแต่เวลานั้น

จุดเริ่มต้นเครือข่าย Bitcoin เกิดขึ้นเมื่อวันที่ 3 มกราคม 2009 เมื่อ บล็อกกำเนิด (Genesis Block) ถูกขุดขึ้นโดยซาโตชิ นากาโมโตะ ซึ่งในบล็อกนี้ซาโตชิได้ฝังข้อความว่า “The Times 03/Jan/2009 Chancellor on brink of second bailout for banks” ซึ่งเป็นพาดหัวข่าวหน้าหนึ่งหนังสือพิมพ์ The Times ฉบับวันนั้น ข้อความดังกล่าวถูกตีความว่าเป็นทั้งการประทับเวลาและการเหน็บแนมถึงความไม่มั่นคงของระบบการเงินที่ต้องอาศัยการช่วยเหลือธนาคารครั้งที่สองจากรัฐบาล (เกิดขึ้นภายหลังวิกฤตการเงินปี 2008) หลังเปิดตัวได้ไม่นาน ซาโตชิได้ส่ง ธุรกรรม Bitcoin ครั้งแรก ให้โปรแกรมเมอร์ Hal Finney จำนวน 10 BTC เมื่อวันที่ 12 ม.ค. 2009 ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของการแลกเปลี่ยนค่าเงินใหม่นี้ ในช่วงแรก Bitcoin ยังมีผู้ใช้งานจำกัดอยู่ในกลุ่มเล็ก ๆ แต่เติบโตขึ้นเรื่อย ๆ โดยมีเหตุการณ์สำคัญเช่น Bitcoin Pizza Day ในเดือนพฤษภาคม 2010 ที่มีการใช้ 10,000 BTC ซื้อพิซซ่าสองถาด ถือเป็นการซื้อขายด้วยคริปโตครั้งแรกในโลกจริง

2. วัตถุประสงค์ในการสร้าง Bitcoin และปัญหาที่แก้ไข

Bitcoin ถูกสร้างขึ้นมาเพื่อเป็นสกุลเงินดิจิทัลแบบกระจายศูนย์ที่ไม่ต้องอาศัยตัวกลางทางการเงิน เช่น ธนาคาร หรือบริษัทบัตรเครดิต ในการทำธุรกรรม ระบุไว้ชัดเจนตั้งแต่ในไวท์เปเปอร์ว่าระบบนี้จะช่วยให้ “การชำระเงินออนไลน์ระหว่างบุคคลสามารถทำได้ โดยไม่ต้องผ่านสถาบันการเงิน” ซึ่งเป็นการแก้ไขปัญหาการต้องเชื่อใจตัวกลางและค่าธรรมเนียมสูงในระบบการเงินเดิม นอกจากนี้ Bitcoin ยังถูกออกแบบมาเพื่อแก้ปัญหาการใช้จ่ายเงินซ้ำซ้อน (double-spending) ของสกุลเงินดิจิทัล ซึ่งเป็นปัญหาที่เงินดิจิทัลก่อนหน้าจะเผชิญ เช่น หากไม่มีตัวกลางคอยตรวจสอบ ผู้ใช้คนหนึ่งอาจพยายามใช้เงินก้อนเดียวกันสองครั้งได้ ซาโตชิแก้ปัญหานี้ด้วยการใช้ ระบบบล็อกเชนแบบกระจายศูนย์ที่มีการประทับเวลา (distributed timestamp server) และกลไกฉันทามติแบบ Proof-of-Work ทำให้ธุรกรรมที่บันทึกแล้วแก้ไขย้อนหลังไม่ได้ และไม่มีใครสามารถใช้จ่าย BTC ซ้ำได้ ผลลัพธ์คือ Bitcoin สามารถทำหน้าที่เป็นเงินสดอิเล็กทรอนิกส์แบบเพียร์ทูเพียร์ที่ไม่ต้องพึ่งพาความเชื่อใจในตัวกลาง ทำธุรกรรมได้อย่างโปร่งใสและตรวจสอบได้โดยทุกคนในเครือข่าย

นอกจากปัญหาการใช้จ่ายซ้ำ ระบบการเงินกระจายศูนย์นี้ยังสะท้อนอุดมการณ์ของกลุ่ม ไซเฟอร์พังก์ (Cypherpunk) และผู้ที่ไม่ไว้วางใจระบบการเงินดั้งเดิม โดย Bitcoin มีจำนวนจำกัดและไม่มีหน่วยงานใดสามารถพิมพ์เงินเพิ่มเองได้ จึงถูกมองว่าเป็นเงินที่มีภาวะเงินฝืด (deflationary) ซึ่งช่วยป้องกันปัญหาเงินเฟ้อที่เกิดจากการอัดฉีดเงินเข้าสู่ระบบโดยธนาคารกลาง นอกจากนี้ การที่ Bitcoin ทำงานบนหลักการ ไร้ศรัทธา (trustless) และ ไม่เปิดเผยตัวตน (pseudonymous) ยังตอบโจทย์ความต้องการความเป็นส่วนตัวของผู้ใช้บางกลุ่ม และลดความเสี่ยงจากการเซ็นเซอร์หรืออายัดทรัพย์โดยรัฐบาลหรือสถาบันการเงินอีกด้วย

3. ผู้สร้าง Bitcoin และประวัติผู้สร้าง

รูปปั้นครึ่งตัวของ “ซาโตชิ นากาโมโตะ” ผู้สร้าง Bitcoin (ไม่เปิดเผยตัวตน) ที่สวน Graphisoft กรุงบูดาเปสต์ ประเทศฮังการี
ซาโตชิ นากาโมโตะ (Satoshi Nakamoto) คือชื่อที่ใช้โดยผู้สร้างและนักพัฒนาซอฟต์แวร์ Bitcoin รุ่นแรกสุด ซึ่งเชื่อว่าเป็นนามแฝงของบุคคลหรือกลุ่มบุคคลที่ต้องการปกปิดตัวตนจริง ซาโตชิเป็นผู้เขียนไวท์เปเปอร์ Bitcoin เมื่อปี 2008 และพัฒนาซอฟต์แวร์ Bitcoin Core รุ่นแรกที่เปิดตัวในปี 2009 เขามีบทบาทในการดูแลเครือข่ายและเขียนโค้ดให้ Bitcoin อยู่จนถึงช่วงปลายปี 2010 จากนั้นจึงค่อย ๆ ห่างหายไป โดยได้มอบสิทธิการดูแลโค้ดและกุญแจเครือข่ายบางส่วนให้กับนักพัฒนาคนอื่นอย่าง Gavin Andresen ซึ่งเข้ามาสานต่องานพัฒนาหลักต่อไป ซาโตชิส่งข้อความสุดท้ายในชุมชนเมื่อปี 2011 โดยบอกว่าเขาได้ “ไปทำอย่างอื่นต่อแล้ว” และหลังจากนั้นก็ไม่ได้ปรากฏตัวในที่สาธารณะหรือออนไลน์อีกเลย นับแต่นั้นมาชุมชนจึงพัฒนาต่อกันเองแบบโอเพนซอร์ส

ข้อมูลชีวประวัติส่วนตัวของซาโตชิแทบไม่มีการเปิดเผย – เขาไม่เคยระบุชื่อจริง ที่อยู่ หรือข้อมูลส่วนตัวใด ๆ ในฟอรัม มีเพียงข้อความในโปรไฟล์ P2P Foundation ของเขาที่อ้างว่าเป็นชายญี่ปุ่นอายุ 37 ปี (เกิดวันที่ 5 เมษายน 1975) แต่หลายฝ่ายเชื่อว่านั่นอาจไม่ใช่ความจริง เนื่องจากซาโตชิสื่อสารด้วยภาษาอังกฤษคล่องแคล่วและมักใช้ศัพท์แบบบริติช ทำให้มีการคาดการณ์ว่าบุคคลหรือกลุ่มผู้อยู่เบื้องหลังอาจมาจากสหรัฐฯ หรือยุโรปมากกว่าจะเป็นญี่ปุ่นโดยกำเนิด มีหลายความพยายามจากสื่อและนักสืบออนไลน์ในการตามหาตัวตนจริงของซาโตชิ นากาโมโตะ ไม่ว่าจะเป็นการคาดเดาว่าอาจเป็น Hal Finney, Nick Szabo, Dorian Nakamoto หรือแม้แต่ Craig Wright ที่ออกมาอ้างตัว แต่จนถึงปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานยืนยันแน่ชัดว่าใครคือซาโตชิที่แท้จริง (ทุกคนที่ถูกพาดพิงล้วนปฏิเสธหรือไม่มีหลักฐานเพียงพอ) สิ่งที่ทราบแน่ชัดคือซาโตชิได้ขุด BTC ในช่วงปี 2009–2010 เป็นจำนวนมาก กระเป๋าเงินของเขาที่ไม่เคลื่อนไหวเลยตั้งแต่ปี 2010 นั้น คาดว่าถือครองอยู่ราว 1.1 ล้าน BTC ซึ่งทำให้ซาโตชิ (หากเป็นบุคคลคนเดียว) กลายเป็นหนึ่งในบุคคลที่มั่งคั่งที่สุดในโลกจากมูลค่า Bitcoin ที่เพิ่มขึ้นภายหลัง (ที่ราคา BTC ~123,000 ดอลลาร์ในกลางปี 2025 ทรัพย์สินของเขาจะมีมูลค่าสูงถึง ~$135 พันล้านดอลลาร์) การไม่เปิดเผยตัวของซาโตชิช่วยเสริมลักษณะกระจายศูนย์ของ Bitcoin เพราะไม่มีใคร (แม้แต่ตัวผู้สร้าง) มีอำนาจควบคุมเครือข่ายแต่เพียงผู้เดียว

4. จำนวนเหรียญและอุปทานของ Bitcoin

Bitcoin ถูกออกแบบให้มีจำนวนจำกัดสูงสุดที่ 21,000,000 BTC เท่านั้น ไม่มีการสร้าง BTC เกินไปกว่านี้ได้ตามโปรโตคอลที่กำหนดไว้ แต่แรก (เว้นแต่จะมีการแก้ไขโค้ดโดยความเห็นชอบของเครือข่าย ซึ่งเป็นเรื่องยากมากและขัดกับหลักการพื้นฐาน) การออกเหรียญใหม่ของ Bitcoin เกิดจากกระบวนการ ขุด (mining) ซึ่งผู้ขุดจะได้รางวัลเป็น BTC เมื่อค้นพบบล็อกใหม่ โดยรางวัลเริ่มแรกที่บล็อกแรกอยู่ที่ 50 BTC ต่อบล็อก และจะลดลงครึ่งหนึ่งทุก ๆ 210,000 บล็อก (ประมาณ 4 ปี) ผ่านกระบวนการที่เรียกว่า Halving ด้วยเหตุนี้ อัตราการเพิ่มของ BTC ใหม่จะลดลงเรื่อย ๆ ตามเวลา และจะทยอยหมดลงเมื่อเข้าใกล้ 21 ล้านเหรียญ บิตคอยน์ชุดสุดท้ายคาดว่าจะถูกขุดในประมาณปี 2140 หลังจากนั้นจะไม่มี BTC ใหม่ถูกสร้างขึ้นอีกต่อไป เหล่านักขุดจะได้รับค่าตอบแทนเฉพาะจากค่าธรรมเนียมธุรกรรมเท่านั้น (ปัจจุบันหลังการ Halving ครั้งล่าสุดในปี 2024 รางวัลต่อบล็อกอยู่ที่ 3.125 BTC และจะลดลงเหลือ 1.5625 BTC ในการ Halving ครั้งถัดไปปี ~2028)

ด้วยหลักการจำกัดอุปทานนี้ BTC เป็นทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด คล้ายทองคำ ส่งผลให้เกิดความคาดหวังว่ามูลค่าจะเพิ่มขึ้นเมื่อความต้องการมากขึ้น อย่างไรก็ตาม ในทางปฏิบัติ จำนวน BTC ที่หมุนเวียนจริงอาจน้อยกว่าที่ขุดได้ทั้งหมด เนื่องจากมี BTC จำนวนหนึ่งสูญหายไปจากระบบอย่างถาวร (เช่น เจ้าของทำกุญแจส่วนตัวหาย) งานวิจัยได้ประเมินว่า ประมาณ 20% ของ BTC ทั้งหมดอาจสูญหายไปแล้ว เพราะผู้คนทำกระเป๋าเงินหาย หรือลืมรหัสผ่าน เป็นต้น ตัวอย่างกรณีมีชื่อเสียงคือในปี 2013 ที่มีรายงานว่าผู้ใช้คนหนึ่งเผลอทิ้งฮาร์ดไดรฟ์ที่เก็บกุญแจส่วนตัว ส่งผลให้ BTC จำนวน 7,500 BTC ในกระเป๋านั้น (มูลค่าประมาณ $7.5 ล้านในขณะนั้น) ไม่สามารถกู้คืนได้อีก ดังนั้น แม้จำนวนเหรียญตามทฤษฎีจะคงที่ที่ 21 ล้าน แต่อุปทานที่เข้าถึงได้จริง (Effective Supply) อาจน้อยกว่าจำนวนดังกล่าว เนื่องจากเหรียญที่สูญหายหรือถูกล็อกไว้อย่างถาวร

ในปัจจุบัน (ข้อมูลตุลาคม 2025) มีการขุด Bitcoin ออกมาแล้วประมาณ 19.93 ล้าน BTC เหลืออีกไม่ถึง 2 ล้าน BTC ที่ยังไม่ถูกขุด ซึ่งจะถูกขุดออกมาช้าลงเรื่อย ๆ ตามกลไก Halving ที่กล่าวไป อัตราเงินเฟ้อของ Bitcoin ในปี 2025 อยู่ในระดับต่ำกว่า 1.7% ต่อปี และจะลดลงต่ำกว่า 1% หลังการ Halving ครั้งถัดไป ทำให้ Bitcoin มีลักษณะเป็นเงินฝืดมากขึ้นเมื่อเทียบกับสกุลเงินทั่วไปที่ธนาคารกลางสามารถเพิ่มปริมาณได้ไม่จำกัด การที่ไม่มีหน่วยงานใดเพิ่มจำนวน BTC ได้ตามใจยังเป็นหนึ่งในปัจจัยที่สร้างความเชื่อมั่นให้ผู้ถือ ว่าจะไม่มี “การพิมพ์เงิน” มาลดมูลค่าเหรียญของตนในอนาคต

5. เหรียญคริปโตอื่นที่มีคุณสมบัติหรือจุดประสงค์คล้ายกัน

ความสำเร็จของ Bitcoin ทำให้เกิดคริปโตเคอร์เรนซีอื่น ๆ ตามมามากมาย โดยหลายเหรียญนำแนวคิดเรื่องอุปทานจำกัดและระบบไร้ศูนย์กลางของ Bitcoin ไปใช้เช่นกัน ตัวอย่างเหรียญที่มีเงื่อนไขหรือเป้าหมายคล้ายกับ Bitcoin ได้แก่:

• Litecoin (LTC) – สร้างขึ้นปี 2011 โดย Charlie Lee โดยดัดแปลงมาจากโค้ดของ Bitcoin Litecoin ถูกเรียกว่าเป็น “เงินเงินรองจากทองคำ Bitcoin” หรือ “ดิจิทัลซิลเวอร์” เนื่องจากมีคุณสมบัติหลายอย่างคล้ายกันกับ Bitcoin แต่ปรับปรุงบางจุด เช่น ความเร็วในการยืนยันธุรกรรมที่เร็วขึ้น (บล็อกใหม่ทุก 2.5 นาที เร็วกว่า Bitcoin 4 เท่า) และใช้อัลกอริทึมการขุด Scrypt ที่แตกต่างไป Litecoinมีอุปทานจำกัดที่ 84 ล้าน LTC (มากกว่า BTC 4 เท่า) และมีการ Halving ลดรางวัลทุก ๆ 840,000 บล็อก (ประมาณ 4 ปี) เช่นเดียวกับ Bitcoin เป้าหมายของ Litecoin คือเป็นสื่อกลางแลกเปลี่ยนสำหรับการชำระเงินที่รวดเร็วและค่าธรรมเนียมต่ำ ควบคู่ไปกับการเป็นสินทรัพย์มูลค่าเหมือนที่ Bitcoin ถูกเปรียบเป็นทองคำ
• Bitcoin Cash (BCH) – เหรียญนี้เกิดจากการฮาร์ดฟอร์กแยกออกจาก Bitcoin เมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2017 สาเหตุเนื่องจากความขัดแย้งภายในชุมชนเรื่องวิธีขยายขนาดเครือข่าย Bitcoin กลุ่มผู้สนับสนุน Bitcoin Cash ต้องการให้เพิ่มขนาดบล็อก (จาก 1 MB เป็น 8 MB และต่อมา 32 MB) เพื่อรองรับธุรกรรมจำนวนมากขึ้นบนเชนโดยตรง แตกต่างจากกลุ่มที่สนับสนุนการใช้ Lightning Network บน Bitcoin ดั้งเดิม Bitcoin Cash มีคุณสมบัติทางเทคนิคล้ายคลึงกับ Bitcoin แทบทั้งหมด (เช่น ระบบการขุด PoW, เวลาเฉลี่ย 10 นาทีต่อบล็อก, อุปทานสูงสุด 21 ล้าน BCH ที่จะขุดจนครบในปี ~2140 เช่นเดียวกัน) แต่ปรับขนาดบล็อกให้ใหญ่ขึ้นเพื่อให้สามารถประมวลผลธุรกรรมได้มากต่อวินาที เจตนารมณ์ของ BCH คือมุ่งเป็น “เงินสดอิเล็กทรอนิกส์แบบเพียร์ทูเพียร์” สำหรับใช้จ่ายซื้อสินค้าบริการในชีวิตประจำวันได้สะดวก (medium of exchange) มากกว่า Bitcoin ดั้งเดิมที่หลายคนหันไปมองว่าเป็นสินทรัพย์เก็บมูลค่า (store of value) มากกว่า BCH จึงตอบโจทย์ผู้ที่ต้องการทำธุรกรรมบ่อยและรวดเร็วบนเชน อย่างไรก็ตาม BTC และ BCH ยังคงแข่งขันแนวคิดกัน และทั้งสองมีฐานผู้ใช้งานของตนเอง
• Zcash (ZEC) – เปิดตัวปี 2016 เป็นคริปโตเคอร์เรนซีที่พัฒนาต่อยอดจากโค้ดของ Bitcoin โดยเพิ่มฟีเจอร์ด้าน ความเป็นส่วนตัว (Privacy) ที่สูงขึ้น Zcash มีอุปทานจำกัด 21 ล้าน ZEC เท่ากับ Bitcoin และใช้กลไกการขุด Proof-of-Work (อัลกอริทึม Equihash) เช่นกัน โดยการปล่อยเหรียญและ Halving ทุก 4 ปีคล้ายกับ BTC ความพิเศษของ Zcash คือรองรับธุรกรรมแบบปกติ (โปร่งใสเหมือน Bitcoin) และธุรกรรมแบบ Shielded ที่ซ่อนรายละเอียดผู้ส่ง ผู้รับ และจำนวนเงิน ด้วยเทคนิค Zero-Knowledge Proofs (zk-SNARKs) ผู้ใช้สามารถเลือกที่จะส่งเหรียญแบบไม่เปิดเผยข้อมูลได้ ทำให้ Zcash ตอบโจทย์กรณีการใช้งานที่ต้องการความเป็นส่วนตัวสูง ทั้งนี้ Zcash ยังคงรักษาคุณสมบัติความขาดแคลนแบบ Bitcoin ไว้ ทำให้ผู้ถือมั่นใจว่าเหรียญจะไม่เฟ้อจากการสร้างเพิ่ม (ต่างจากเหรียญ privacy รุ่นก่อน ๆ อย่าง Monero ที่มีการปล่อยเหรียญต่อเนื่องไม่มีจำกัดตายตัว)
• เหรียญอื่น ๆ ที่มีอุปทานจำกัด – นอกจากตัวอย่างข้างต้น ยังมีคริปโตอีกหลายสกุลที่กำหนดจำนวนเหรียญสูงสุดไว้ตายตัวเช่นกัน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นเรื่องความขาดแคลน เช่น Cardano (ADA) ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มบล็อกเชนแบบ Proof-of-Stake ก็มีการกำหนดอุปทานเหรียญ ADA ไว้ที่ 45,000,000,000 ADA (4.5 หมื่นล้านเหรียญ) และไม่สามารถสร้างเกินจากนี้ได้ โดยปัจจุบันมีการหมุนเวียนแล้วเกือบ 80% ของจำนวนดังกล่าว ส่วนที่เหลือจะค่อย ๆ ปล่อยออกมาตามกลไกรางวัลของระบบ เหรียญ Binance Coin (BNB) ก็เป็นอีกตัวอย่างหนึ่งที่มีอุปทานจำกัด ~200 ล้านเหรียญ และมีการเผาเหรียญออกจากระบบ (coin burn) เป็นระยะเพื่อลดอุปทานลงไปอีก นอกจากนี้ยังมีเหรียญที่แยกตัวหรือได้รับแรงบันดาลใจจาก Bitcoin โดยตรง เช่น Bitcoin SV (BSV), Litecoin Cash (LCC), Dash (DASH) เป็นต้น ซึ่งส่วนใหญ่ล้วนกำหนดจำนวนเหรียญสูงสุดไว้และใช้กลไกเดียวกับ Bitcoin (แต่ปรับปรุงคุณสมบัติบางอย่างให้แตกต่างกันไป)

6. ความนิยมของ Bitcoin และกลุ่มผู้ใช้งาน

Bitcoin เป็นคริปโตเคอร์เรนซีที่ได้รับความนิยมสูงสุดในโลก โดยวัดจากมูลค่าตลาด (Market Cap) ที่เคยขึ้นไปถึง 1 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ เป็นครั้งแรกในเดือนกุมภาพันธ์ 2021 และยังครองส่วนแบ่งตลาดคริปโตสูงที่สุดเมื่อเทียบกับเหรียญอื่น การยอมรับ Bitcoin แพร่กระจายไปในทุกมุมโลก นับตั้งแต่กลุ่มผู้ใช้ในยุคแรกที่เป็นนักพัฒนาและผู้ที่สนใจเทคโนโลยีการเข้ารหัส (cypherpunks) จนมาถึงปัจจุบันที่รวมถึงนักลงทุนรายย่อย รายใหญ่ สถาบันการเงิน และรัฐบาลบางประเทศด้วย ในปี 2021 ประเทศ เอลซัลวาดอร์ ได้สร้างประวัติศาสตร์ด้วยการประกาศให้ Bitcoin เป็นเงินที่ถูกกฎหมาย (Legal Tender) คู่กับเงินดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งถือเป็นประเทศแรกในโลกที่ทำเช่นนี้ (รัฐบาลส่งเสริมให้ประชาชนใช้จ่ายด้วย BTC ผ่านแอปกระเป๋าเงิน Chivo และติดตั้งตู้ ATM Bitcoin ทั่วประเทศ) แม้บางประเทศเช่นจีนและอียิปต์จะออกกฎห้ามใช้งานหรือซื้อขายคริปโต แต่หลายประเทศก็เริ่มเปิดรับมากขึ้น และ Bitcoin กลายเป็นที่สนใจของคนทั่วไปในฐานะทั้งสินทรัพย์ลงทุนและช่องทางชำระเงินทางเลือก

กลุ่มผู้ใช้งาน Bitcoin ในช่วงแรก (ราวปี 2009–2013) มักเป็นกลุ่มสายเทคโนโลยี นักวิทยาการเข้ารหัส นักเสรีนิยมทางการเงิน และมีการนำ BTC ไปใช้บนตลาดมืดออนไลน์เช่น Silk Road เพื่อซื้อขายสินค้าโดยไม่ผ่านระบบธนาคาร (เนื่องจาก Bitcoinให้ความเป็นส่วนตัวในระดับหนึ่ง) แต่ต่อมาเมื่อ Bitcoin มีมูลค่าสูงขึ้นและได้รับความสนใจจากสื่อกระแสหลัก ผู้ใช้งานก็ขยายไปสู่นักลงทุนและประชาชนทั่วไปมากขึ้นเรื่อย ๆ ผลการศึกษาจากมหาวิทยาลัยเคมบริดจ์ในปี 2017 ประเมินว่าขณะนั้นมีผู้ใช้กระเป๋าเงินคริปโตอยู่ระหว่าง 2.9–5.8 ล้านคนทั่วโลก และส่วนใหญ่ใช้ Bitcoin (ตัวเลขดังกล่าวเพิ่มขึ้นอีกมากในช่วงปีถัด ๆ มา) ภายในปี 2023 มีการคาดการณ์ว่าทั่วโลกอาจมีผู้ครอบครองคริปโตเกิน 300 ล้านคน และกว่า 70% ของผู้ถือคริปโตเหล่านั้นถือ Bitcoin อยู่ด้วย นอกจากนี้ผลสำรวจหลายชิ้นระบุว่า กลุ่มคนรุ่นใหม่ (อายุ 18-35 ปี) และ ผู้ชาย มีสัดส่วนการถือครองหรือใช้งาน Bitcoin มากกว่ากลุ่มอื่น ๆ อย่างมีนัยยะ โดยมองว่า Bitcoin เป็นทั้งโอกาสการลงทุนและเทคโนโลยีการเงินแห่งอนาคต ในขณะที่กลุ่มสถาบันการเงินแบบดั้งเดิมเริ่มให้การยอมรับ Bitcoin มากขึ้นเช่นกัน

ช่วงปี 2020-2021 เป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่นักลงทุนสถาบันและบริษัทมหาชนเริ่มเข้ามาลงทุนใน Bitcoin อย่างจริงจัง ตัวอย่างเช่น บริษัท MicroStrategy ได้ซื้อ BTC เก็บเป็นสินทรัพย์สำรองถึง $250 ล้าน, บริษัท Tesla ของ Elon Musk ก็เข้าซื้อ Bitcoin หลายพันล้านดอลลาร์ และบริษัทการเงินดั้งเดิมอย่าง Fidelity, Goldman Sachs เริ่มเปิดบริการเกี่ยวกับการซื้อขายและดูแลสินทรัพย์คริปโตให้ลูกค้า สัญญาณเหล่านี้บ่งชี้ถึงการยอมรับที่กว้างขึ้น (institutional adoption) ของ Bitcoin ในฐานะสินทรัพย์การลงทุนอีกประเภทหนึ่ง นอกจากนั้นยังมีการเปิดตัวตราสารการลงทุนในตลาดกระดานหลัก เช่น กองทุนฟิวเจอร์ส Bitcoin ETF ตัวแรกในสหรัฐฯ (ProShares BITO) ในปี 2021 และต่อมาในปี 2024 ก็มี Bitcoin ETF แบบถือสินทรัพย์จริง (Spot ETF) เปิดตัวหลายกอง ซึ่งช่วยให้นักลงทุนกระแสหลักเข้าถึง Bitcoin ได้ง่ายขึ้นผ่านตลาดหุ้น การพัฒนาเหล่านี้ทำให้ Bitcoin ไม่ได้เป็นเพียงของเล่นของโปรแกรมเมอร์หรือชุมชนเฉพาะกลุ่มอีกต่อไป แต่ได้กลายเป็นที่รู้จักของมหาชนอย่างกว้างขวาง ปัจจุบันเมื่อเอ่ยถึง “บิตคอยน์” คนจำนวนมากทั่วโลกต่างรู้จักว่าเป็นสกุลเงินดิจิทัล และหลายคนมองว่ามันเป็น “ทองคำดิจิทัล” ที่ใช้เก็บรักษามูลค่าในระยะยาว หรือเป็นการกระจายความเสี่ยงของพอร์ตการลงทุน

7. โครงการที่เกี่ยวข้องกับ Bitcoin

นอกจากการพัฒนาโปรโตคอล Bitcoin หลักโดยทีม Bitcoin Core แล้ว ระบบนิเวศของ Bitcoin ยังมีโครงการและเทคโนโลยีต่อยอดมากมายที่พยายามเสริมความสามารถของ Bitcoin หรือใช้ประโยชน์จากเครือข่าย Bitcoin ในรูปแบบต่าง ๆ โครงการที่สำคัญและน่าสนใจมีดังนี้:

• Lightning Network (LN) – เป็น โปรโตคอลเลเยอร์ 2 ที่สร้างขึ้นบนเครือข่าย Bitcoin เพื่อแก้ปัญหาการปรับขนาด (scalability) และความล่าช้าในการทำธุรกรรมบนเชนหลัก Lightning เปิดตัวใช้งานจริงประมาณปี 2018 หลังการอัปเกรด SegWit บน Bitcoin โดยทำงานผ่านการสร้าง “ช่องทางการชำระเงิน (payment channel)” ระหว่างผู้ใช้สองฝ่าย เมื่อเปิดช่องทางแล้ว ผู้ใช้สามารถโอน BTC ระหว่างกันได้ไม่จำกัดจำนวนครั้ง แบบทันทีและมีค่าธรรมเนียมต่ำมาก (น้อยกว่า 1 บาทต่อธุรกรรม) เนื่องจากธุรกรรมส่วนใหญ่ถูกประมวลผล นอกบล็อกเชน (off-chain) และจะบันทึกลงบล็อกเชนหลักเฉพาะตอนเปิดหรือปิดช่องทางเท่านั้น แนวคิดนี้เปรียบเหมือนการเปิดบิลค้างชำระแล้วจ่ายยอดสุทธิครั้งเดียวตอนจบ ทำให้ Bitcoin สามารถรองรับธุรกรรมจำนวนมหาศาลได้ในระดับใกล้เคียงกับเครือข่ายบัตรเครดิต โดยไม่ต้องรอ 10 นาทีต่อการยืนยันเหมือนธุรกรรม on-chain ปัจจุบัน Lightning Network มีโหนดหลายหมื่นโหนดทั่วโลกและสภาพคล่องในเครือข่ายรวมหลายพัน BTC ซึ่งมีการนำไปใช้จริงในการชำระเงินไมโครเพย์เมนต์และโอนเงินข้ามประเทศ เช่น การโอนเงินเข้ากระเป๋า Chivo ของชาวเอลซัลวาดอร์ก็อาศัย Lightning เป็นต้น การพัฒนา Lightning ยังคงดำเนินต่อไป เช่น มีการเพิ่มฟีเจอร์ Atomic Multi-Path Payments (AMP) ให้โอนผ่านหลายเส้นทางได้, Dual-Fund Channels ที่ให้เปิดช่องทางสองฝ่ายร่วมกัน, และโครงการอย่าง Taro/Taproot Assets ที่จะกล่าวต่อไป
• Ordinals และ Bitcoin NFT – Ordinals Protocol เป็นกระแสใหม่ในปี 2023 ที่อนุญาตให้สร้าง NFT (สินทรัพย์ดิจิทัลเฉพาะ) บนเครือข่าย Bitcoin ชั้นหนึ่งโดยตรง ไม่ต้องพึ่งบล็อกเชนอื่นหรือเลเยอร์สอง Ordinals ทำงานโดยการแท็กหมายเลขลำดับ (ordinal) ให้แก่ “ซาโตชิ” ซึ่งคือหน่วยย่อยเล็กสุดของ BTC (1 BTC = 100 ล้านซาโตชิ) แล้วบันทึกข้อมูลเพิ่มเติมลงไปบนซาโตชินั้น เช่น รูปภาพ ข้อความ หรือไฟล์ดิจิทัลอื่น ๆ กระบวนการนี้เรียกว่า การจารึก (inscription) ซึ่งใช้ประโยชน์จากพื้นที่ข้อมูลส่วน Witness ที่เพิ่มขึ้นมาหลังการอัปเกรด Taproot/SegWit ทำให้สามารถใส่ข้อมูลไม่เกิน ~4MB ลงในธุรกรรม Bitcoin ได้ ส่งผลให้เกิด “Bitcoin NFTs” ที่เก็บอยู่บนเชน Bitcoin เองแต่ละรายการมีความเฉพาะตัว จำนวน Bitcoin NFT ที่สร้างผ่าน Ordinals เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยในเวลาไม่นานมีการจารึกรายการไปแล้วกว่าหลายแสนรายการ และเกิดคอมมูนิตี้นักสะสม Bitcoin NFT ขึ้นมา แม้ Ordinals จะเพิ่มยูทิลิตี้ใหม่ให้เครือข่าย Bitcoin แต่ก็สร้างข้อถกเถียงไม่น้อยในชุมชน ผู้สนับสนุนมองว่ามันช่วยสร้างความต้องการใช้พื้นที่บล็อก (block space) เพิ่มเติม ทำให้ค่าธรรมเนียมมากขึ้น เป็นแรงจูงใจแก่คนขุดในระยะยาวเมื่อรางวัลบล็อกลดลง และดึงดูดนักพัฒนากลุ่มใหม่ ๆ เข้าสู่ระบบนิเวศ Bitcoin ในขณะที่ฝ่ายคัดค้านมองว่าการยัดข้อมูลรูปภาพ/วิดีโอเหล่านี้ลงบล็อกเปลืองทรัพยากร เครือข่ายแออัดและค่าธรรมเนียมแพงขึ้นโดยไม่เกิดประโยชน์ในเชิง “เงินสดอิเล็กทรอนิกส์” ตามวัตถุประสงค์ดั้งเดิมของ Bitcoin นอกจากนี้ยังมีความกังวลเรื่องข้อมูลไม่เหมาะสมหรือผิดกฎหมายที่อาจถูกจารึกลงเชนอย่างถาวร การถกเถียงนี้ยังดำเนินต่อไป แต่ในทางเทคนิคนั้น Ordinals ถือเป็นการใช้งานที่โปรโตคอล Bitcoin อนุญาตไว้อยู่แล้ว และไม่สามารถลบล้างออกได้ง่าย ๆ เว้นแต่จะมีการแก้กฎใหม่ที่เข้มงวดขึ้น
• DeFi และ Smart Contracts บน Bitcoin (เช่น RSK, Stacks) – แม้ Bitcoin จะไม่ได้ถูกออกแบบมาให้รองรับสัญญาอัจฉริยะซับซ้อนแบบ Ethereum แต่นักพัฒนาหลายกลุ่มก็พยายามนำความสามารถด้าน DeFi (การเงินไร้ตัวกลาง) มาสู่ระบบนิเวศ Bitcoin ผ่านวิธีการต่าง ๆ หนึ่งในนั้นคือ Rootstock (RSK) ซึ่งเป็น ไซด์เชนของ Bitcoin ที่เปิดตัวปี 2018 โดยเชื่อมมูลค่ากับเครือข่าย Bitcoin ผ่านระบบ สองทาง pegging (ล็อก BTC บนเชนหลักแล้วรับเหรียญ RBTC บน RSK ในอัตรา 1:1) RSK ใช้กลไก Merge-mining ให้คนขุด Bitcoin สามารถขุด RSK ไปพร้อมกันได้ ทำให้ได้อานิสงส์ความปลอดภัยจากพลังขุดของ Bitcoin และที่สำคัญ RSK รองรับ Ethereum Virtual Machine (EVM) ทำให้นักพัฒนาสามารถเขียนสัญญาอัจฉริยะคล้าย Ethereum บนเครือข่ายนี้ได้เลย ปัจจุบัน RSK มีแอปพลิเคชันการเงินไร้ตัวกลางหลายตัว เช่น Sovryn ซึ่งเป็นแพลตฟอร์ม DEX และสินเชื่อที่ผู้ใช้สามารถฝาก BTC เพื่อยืม stablecoin หรือทำการซื้อขายแบบ decentralized ได้ ทั้งนี้การทำงานของ RSK แยกจากเชนหลัก Bitcoin (ธุรกรรมบน RSK ไม่กระทบความแออัดของเชนหลัก) แต่ใช้ BTC เป็นสินทรัพย์หลักและสรุปผลกลับมายังเชนหลักเมื่อผู้ใช้ถอน BTC ออก กลายเป็นระบบ DeFi ที่ใช้ Bitcoin เป็นหลักประกันโดยตรง อีกโครงการหนึ่งที่น่าสนใจคือ Stacks (STX) ซึ่งเป็นบล็อกเชนชั้นที่ 1 ที่ออกแบบมาเพื่อเพิ่มฟังก์ชัน Smart Contract ให้ Bitcoin โดย Stacks จะผูกการทำงานกับ Bitcoin ด้วยกลไก Proof-of-Transfer (PoX) ทุกบล็อกของ Stacks จะอ้างอิงกับบล็อกของ Bitcoin ทำให้บันทึกธุรกรรมสำคัญลงในเชน BTC เพื่อความปลอดภัย สเต็กส์อนุญาตให้นักพัฒนาสร้างแอปพลิเคชันแบบกระจายศูนย์ (dApp) และโทเค็น NFT ต่าง ๆ โดยมี Bitcoin เป็นชั้น Settlement ด้านล่าง แพลตฟอร์มนี้ใช้โทเค็น STX ของตัวเองสำหรับจ่ายค่าธรรมเนียมและดำเนินสัญญา ปัจจุบันบน Stacks มีการสร้าง NFT และโปรเจ็กต์ Web3 ต่าง ๆ ที่พยายามดึงมูลค่าของ Bitcoin มาใช้ (เช่น CityCoins ที่นำ Bitcoin มาแจกจ่ายให้ผู้ถือ STX ตามกลไก) อย่างไรก็ตาม Stacks ไม่ได้ทำงานบนเครือข่าย Bitcoin โดยตรงเหมือน Lightning หรือ RSK แต่เป็นเครือข่ายขนานที่อิง Bitcoin ในการยืนยันความถูกต้องบางอย่างเท่านั้น
• Liquid Network – Liquid เป็น Federated Sidechain ของ Bitcoin ที่พัฒนาโดยบริษัท Blockstream เปิดใช้งานในปี 2018 ออกแบบมาเพื่อการโอนสินทรัพย์ดิจิทัลข้ามตลาดซื้อขายอย่างรวดเร็ว (เช่น โอน BTC ระหว่างเว็บเทรด) โดยลดเวลายืนยันเหลือ ~1 นาที Liquid ใช้กลุ่มผู้ตรวจสอบที่ได้รับอนุญาต (federation) ในการประมวลผลบล็อก ทำให้ไม่กระจายศูนย์เท่าเชนหลัก แต่ได้ความเร็วและความเป็นส่วนตัวสูงขึ้น (ธุรกรรมบน Liquid สามารถปกปิดจำนวนเงินด้วยเทคนิค Confidential Transaction) Liquid รองรับการสร้างสินทรัพย์โทเค็นอื่นบนเครือข่ายด้วย (เช่น L-USDt ซึ่งเป็น USDT บน Liquid) Liquid จึงเป็นที่นิยมในกลุ่มเว็บซื้อขายหรือผู้ดูแลสภาพคล่องที่ต้องการโอน BTC ปริมาณมาก ๆ อย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องรอคิวบนเชนหลัก
• โครงการพัฒนาฟีเจอร์ Bitcoin Core – นอกเหนือจากโครงการภายนอกดังที่กล่าวมา การพัฒนาตัวโปรโตคอล Bitcoin หลักก็ถือเป็น “โปรเจ็กต์” ที่ต่อเนื่องตลอดมา โดยมีการอัปเกรดปรับปรุงความสามารถผ่าน Bitcoin Improvement Proposals (BIPs) ต่าง ๆ อย่างระมัดระวัง ตัวอย่างเช่น Segregated Witness (SegWit) อัปเกรดปี 2017 ที่แก้ปัญหาการยืนยันธุรกรรม malleability และเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พื้นที่บล็อก, Taproot อัปเกรดปี 2021 ที่เพิ่มความสามารถของ smart contract (ผ่าน Taproot script) และนำลายเซ็นแบบ Schnorr เข้ามาใช้ ทำให้ธุรกรรมมีความเป็นส่วนตัวมากขึ้นและประหยัดพื้นที่มากขึ้น, นอกจากนี้ยังมี BIP อื่น ๆ ที่อยู่ระหว่างพิจารณา เช่น OP_CHECKTEMPLATEVERIFY (CTV), OP_CHECKSIGFROMSTACK (CSFS) ที่จะกล่าวถึงในส่วนถัดไป ซึ่งทั้งหมดล้วนเป็นความพยายามพัฒนา Bitcoin ให้รองรับการใช้งานที่หลากหลายขึ้นโดยไม่ลดทอนความปลอดภัยและความกระจายศูนย์

8. แผนและโครงการในอนาคตของ Bitcoin

แม้ Bitcoin จะเป็นระบบที่มีการเปลี่ยนแปลงอย่างระมัดระวังและไม่บ่อยครั้ง (เพื่อรักษาเสถียรภาพ) แต่ก็มีการวิจัยและแนวคิดใหม่ ๆ อยู่เสมอเพื่อพัฒนาศักยภาพของเครือข่าย ในอนาคตอันใกล้มีโครงการและแนวโน้มสำคัญดังนี้:

• การนำ Stablecoin และสินทรัพย์อื่นมาใช้บนเครือข่าย Bitcoin – บริษัท Lightning Labs กำลังพัฒนาโปรโตคอลที่ชื่อ Taproot Assets (ชื่อเดิม “Taro”) ซึ่งจะทำให้สามารถออก เหรียญโทเค็นหรือสเตเบิลคอยน์บนเครือข่าย Bitcoin และโอนผ่าน Lightning Network ได้โดยตรง แนวคิดคือผสานข้อดีของ Bitcoin (ความปลอดภัยกระจายศูนย์) เข้ากับสินทรัพย์ที่มีมูลค่าคงที่ (เช่น USDT, USDC) เพื่อให้ผู้ใช้สามารถโอน stablecoin บนเลเยอร์ 2 ของ Bitcoin ด้วยความเร็วและค่าธรรมเนียมต่ำ Lightning Labs ได้รับเงินทุนสนับสนุนโครงการนี้ และมีความร่วมมือกับผู้ออก USDT (Tether) ที่ประกาศจะนำ USDT มาใช้งานบน Bitcoin/Lightning ผ่านโปรโตคอลนี้ด้วย หากสำเร็จ เราอาจได้เห็นระบบการโอน stablecoin ที่รวดเร็วราคาถูกบนโครงสร้างพื้นฐานของ Bitcoin ซึ่งจะแข่งขันกับเครือข่ายอื่น ๆ ที่ปัจจุบันรองรับ stablecoin อย่าง Ethereum, Tron เป็นต้น
• การเพิ่มความสามารถของสคริปต์ Bitcoin (Covenants และ Smart Contracts) – นักพัฒนาบางส่วนเสนอให้เพิ่มชุดคำสั่งใหม่ (opcodes) ใน Bitcoin เพื่อรองรับ Covenants หรือเงื่อนไขการใช้จ่ายขั้นสูง ซึ่งจะเปิดทางให้สร้างการจำกัดการใช้จ่ายเหรียญในอนาคตได้ตามที่กำหนด (เช่น ทำ Vault ป้องกันการถูกขโมย, ทำ Channel Factory รวมธุรกรรมหลายรายการ, หรือการทำ CoinPool ที่รวมหลายผู้ใช้ใน UTXO เดียว) หนึ่งในข้อเสนอที่เป็นรูปธรรมคือคำสั่ง OP_CHECKTEMPLATEVERIFY (BIP-119) และ OP_CHECKSIGFROMSTACK ซึ่ง Jeremy Rubin นักพัฒนาสายวิจัยได้เรียกร้องให้ชุมชนร่วมผลักดันในปี 2023–2024 คำสั่งเหล่านี้จะช่วยให้ Bitcoin เขียนธุรกรรมที่ซับซ้อนขึ้นได้ เช่น การล็อกแบบ preset ว่าจะจ่ายเงินออกไปที่ไหนได้บ้าง, การตรวจสอบลายเซ็นของข้อมูลในสแต็ค ทำให้เกิดลูกเล่น smart contract เพิ่มขึ้น โดยทั้งหมดนี้ยังไม่ทำให้ Bitcoin เป็นภาษาทัวริงสมบูรณ์ (Turing-complete) เหมือน Ethereum จึงมีความเสี่ยงต่ำกว่าที่ช่องโหว่จะถูกโจมตี ข้อเสนอด้าน covenants เหล่านี้กำลังอยู่ในช่วงอภิปรายในชุมชน ซึ่งก็มีทั้งผู้สนับสนุนที่เห็นว่า Bitcoin ควรเพิ่มความยืดหยุ่นเพื่อรองรับการเงินรูปแบบใหม่ ๆ กับฝ่ายที่กังวลว่าการเพิ่มคำสั่งมากไปอาจเพิ่มความเสี่ยงและความซับซ้อนเกินจำเป็น อย่างไรก็ดี การพูดคุยอย่างจริงจังและการทดสอบทางเทคนิคกำลังดำเนินอยู่ หากได้ข้อสรุปและเกิด Soft Fork อัปเกรดในอนาคต สิ่งที่เป็นไปได้จากฟีเจอร์เหล่านี้ก็เช่น Vault ป้องกันการขโมยเหรียญ (เหรียญต้องผ่านขั้นล็อกเวลาก่อนถอนจริง), Payment Pool รวมกลุ่มธุรกรรมหลายคน, Channel Factory เพิ่มประสิทธิภาพ Lightning และโซลูชันใหม่อย่าง Ark ที่สามารถเป็นอีกช่องทางชำระเงิน off-chain ที่ปรับปรุงความเป็นส่วนตัว เป็นต้น
• การพัฒนาด้านความเป็นส่วนตัวและความปลอดภัย – อนาคตของ Bitcoin ยังมุ่งไปที่การเสริม Privacy ให้ดียิ่งขึ้นโดยไม่กระทบการกระจายศูนย์ เช่น มีแนวคิด “Silent Payments” (BIP324/Shotgun Payments) ที่ให้สามารถส่ง BTC ไปให้ผู้รับโดยไม่ต้องเผยที่อยู่รับต่อสาธารณะ, การพัฒนาระบบ CoinJoin และ CoinSwap เวอร์ชันใช้ง่ายเพื่อให้ผู้ใช้ทั่วไปสามารถทำธุรกรรมแบบผสมเหรียญได้สะดวก (ลดความสามารถในการติดตาม), การนำ Schnorr Signature Aggregation มาใช้รวมลายเซ็นหลายรายการเข้าด้วยกันเพื่อลดการเปิดเผยข้อมูล ซึ่งเริ่มมีใน Taproot แต่ยังสามารถต่อยอดได้อีก ในด้านความปลอดภัยระยะยาว มีการศึกษาเรื่อง Post-Quantum Cryptography เพื่อเตรียมพร้อมหากคอมพิวเตอร์ควอนตัมมีความสามารถในการถอดรหัสลายเซ็น ECDSA ของ Bitcoin ในอนาคต ทีมวิจัยบางกลุ่มเสนอแผนในการเปลี่ยนอัลกอริทึมลายเซ็นไปเป็นแบบที่ต้านทานควอนตัม (เช่น SPHINCS+, Winternitz) หากจำเป็น และมีการทดลองสร้างธุรกรรมต้นแบบแล้วบางส่วน แม้ภัยคุกคามนี้ยังอยู่ห่างไกล แต่การเตรียมการไว้ล่วงหน้าถือเป็นเรื่องสำคัญ
• แนวโน้มการปรับตัวเชิงนโยบายและการยอมรับ – ในด้านการใช้งาน เชื่อว่าเราจะได้เห็น เหตุการณ์ Halving ของ Bitcoin ในทุก ๆ 4 ปี (ครั้งถัดไปประมาณเมษายน 2028) ซึ่งจะลดรางวัลต่อบล็อกลงอีกครึ่ง ส่งผลให้อัตราเงินเฟ้อลดต่ำลงอีก อาจกระตุ้นความสนใจของนักลงทุนได้อีกระลอก ภาครัฐในบางประเทศอาจพิจารณานำ Bitcoin มาใช้งานในระบบการเงินมากขึ้น เช่น ประเทศที่มีปัญหาเงินเฟ้อสูง (อาร์เจนตินา, ตุรกี ฯลฯ) อาจตามรอยเอลซัลวาดอร์ในการรับรอง Bitcoin มากขึ้น นอกจากนี้ยังมีโครงการสร้างชุมชนหรือเมืองที่ขับเคลื่อนด้วย Bitcoin เช่น Bitcoin City ในเอลซัลวาดอร์ และโครงการนำพลังงานเหลือใช้มาขุด Bitcoin (เช่นที่ประเทศโอมาน) สิ่งเหล่านี้จะเป็นกรณีศึกษาที่น่าสนใจว่า Bitcoin สามารถผนวกเข้ากับเศรษฐกิจจริงได้มากน้อยเพียงใด

โดยสรุป แนวโน้มอนาคตของ Bitcoin จะเน้นทั้งการพัฒนาเทคโนโลยีให้แข่งขันและตอบโจทย์การใช้งานใหม่ ๆ (เลเยอร์ 2, smart contract, covenants ฯลฯ) ควบคู่กับการสร้างสมดุลให้ยังคงปลอดภัย กระจายศูนย์ และน่าเชื่อถือดังเดิม การอัปเกรดทุกอย่างจะต้องผ่านฉันทามติของชุมชนเป็นวงกว้างก่อน จึงคาดว่าจะไม่เกิดการเปลี่ยนแปลงแบบปุบปับ แต่ Bitcoin ก็ได้พิสูจน์แล้วว่ามีวิวัฒนาการอย่างต่อเนื่อง นับจากระบบที่รองรับธุรกรรมได้ 7 รายการต่อวินาที มาสู่ยุคที่สามารถประมวลผลนับล้านรายการบน Lightning และรองรับ use-case ที่หลากหลายมากขึ้น ในอีกหลายปีข้างหน้า Bitcoin น่าจะยังคงเป็นแพลตฟอร์มการเงินกระจายศูนย์หลักที่นักพัฒนาจะต่อยอดความสามารถใหม่ ๆ เข้าไปอย่างค่อยเป็นค่อยไป

9. ข้อมูลหรือเงื่อนไขอื่น ๆ ของ Bitcoin

• การกระจายศูนย์และการทำงานของเครือข่าย – Bitcoin เป็นระบบ Peer-to-Peer ที่เครื่องคอมพิวเตอร์ (โหนด) ทุกเครื่องในเครือข่ายร่วมกันเก็บสำเนาบัญชีธุรกรรม (Blockchain) ที่เหมือนกัน โดยไม่มีเซิร์ฟเวอร์กลางควบคุม ทุกธุรกรรมต้องถูกยืนยันตามกฎของโปรโตคอล และบันทึกลงบล็อกพร้อมประทับเวลาเรียงลำดับต่อกันเป็นสายโซ่ยาวสุด (Longest Chain) กลไก Proof-of-Work ที่ใช้ในการขุดบล็อกใหม่ต้องอาศัยการแก้ปัญหาการแฮชที่ใช้พลังงานคอมพิวเตอร์มหาศาล จึงทำให้การแก้ไขย้อนหลังหรือแทรกแซงเครือข่ายเป็นเรื่องยากมาก เพราะหากจะแก้ข้อมูลในบล็อกหนึ่ง จะต้องมีพลังขุดมากกว่าเครือข่ายทั้งหมดเพื่อสร้างโซ่ใหม่ที่ยาวกว่าได้ Bitcoin ได้รับการยอมรับว่ามีความปลอดภัยสูงสุดเครือข่ายหนึ่งในโลกคริปโต เนื่องจากพลังประมวลผลรวม (hash rate) ของเครือข่ายนั้นมหาศาล อย่างไรก็ตามด้านกลับกันก็คือ การใช้พลังงาน – การขุด Bitcoin ทั่วโลกปัจจุบันใช้ไฟฟ้าประมาณ 0.5% ของทั้งโลก (เทียบเท่าประเทศขนาดกลางประเทศหนึ่ง) และปล่อยก๊าซเรือนกระจก ~0.08% ของโลก ทำให้ Bitcoin ถูกวิจารณ์ในมุมผลกระทบสิ่งแวดล้อมอยู่เนือง ๆ (แม้ว่าจะมีแนวโน้มใช้พลังงานหมุนเวียนเพิ่มขึ้นในหมู่นักขุด และมีการนำไฟฟ้าที่เหลือใช้หรือเผาทิ้งมาขุดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการใช้พลังงาน)
• ความโปร่งใสและไม่ระบุตัวตน – ธุรกรรม Bitcoin ทุกรายการจะถูกบันทึกลงบนบล็อกเชนซึ่งเป็นสาธารณะ ตรวจสอบได้โดยใครก็ได้ แต่ไม่ได้ผูกกับชื่อจริงของผู้ใช้ แอดเดรส Bitcoin เป็นชุดตัวเลขตัวอักษรที่ไม่บ่งบอกตัวตน ทำให้กล่าวได้ว่า Bitcoin มีความเป็นส่วนตัวแบบใช้นามแฝง (pseudonymous) ผู้สังเกตสามารถเห็นการเคลื่อนย้ายของเหรียญระหว่างแอดเดรส แต่ไม่รู้ว่าใครถือครอง ยกเว้นจะมีข้อมูลอื่นมาเชื่อมโยง ในทางปฏิบัติ หน่วยงานวิเคราะห์บล็อกเชนสามารถสืบค้นรูปแบบการใช้จ่ายและเชื่อมโยงแอดเดรสกับตัวบุคคลได้ในบางกรณี (เช่น ผ่านข้อมูลจากเว็บแลกเปลี่ยนที่ทำ KYC) ทำให้ Bitcoin ไม่ใช่สกุลเงินที่ปิดบังตัวตนอย่างสมบูรณ์ และภาครัฐสามารถติดตามจับกุมอาชญากรที่ใช้ Bitcoin ได้ในหลายคดีที่ผ่านมา ด้านหนึ่ง ความโปร่งใส นี้เป็นข้อดีที่ทำให้ระบบตรวจสอบกันเองได้ แต่ด้านหนึ่งผู้ที่ต้องการความลับจริงจังจึงหันไปใช้วิธีเพิ่มความเป็นส่วนตัว เช่น ใช้ CoinJoin หรือใช้เหรียญที่ออกแบบมาสำหรับความเป็นส่วนตัวแทน (เช่น Monero)
• การยอมรับทางกฎหมายและการกำกับดูแล – Bitcoin อยู่ในสถานะที่แตกต่างกันไปในแต่ละประเทศ บางประเทศรับรองให้ซื้อขายหรือถือครองได้อย่างถูกกฎหมาย ในขณะที่บางประเทศสั่งห้าม หรือตีความว่าเป็นเงินตราต่างประเทศหรือสินค้าโภคภัณฑ์แทน ตัวอย่างเช่น ญี่ปุ่นออกกฎหมายรองรับ Bitcoin เป็นวิธีการชำระเงินปี 2017, สหรัฐฯ จัดเข้าพวกสินค้าโภคภัณฑ์ (Commodity) ที่อยู่ภายใต้การกำกับดูแลของ CFTC, ประเทศไทยถือว่า Bitcoin และคริปโตอื่นเป็น “สินทรัพย์ดิจิทัล” ควบคุมโดย ก.ล.ต. ให้ซื้อขายบนศูนย์ซื้อขายที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น ในทางตรงข้าม จีนประกาศแบนการขุดและซื้อขายคริปโตทั้งหมดตั้งแต่ปี 2021 ส่วนอินเดียเคยพยายามจะแบนแต่ล่าสุดเปลี่ยนมาจัดเก็บภาษีแทน ความกังวลหลักของผู้กำกับดูแลคือ การใช้ Bitcoin ในกิจกรรมผิดกฎหมาย เช่น การฟอกเงิน การซื้อขายยาเสพติด/ของผิดกฎหมายบนอินเทอร์เน็ตมืด ที่เคยเกิดขึ้น (กรณี Silk Road) รวมถึงการที่ไม่มีศูนย์กลางควบคุมทำให้รัฐไม่สามารถสอดส่องธุรกรรมได้ง่าย อย่างไรก็ดี ด้วยความที่ Bitcoin กำลังถูกใช้ในวงกว้างและมีธุรกิจถูกกฎหมายจำนวนมากเกี่ยวข้อง ในภาพรวมทิศทางในหลายประเทศเริ่มเป็นการวางกรอบควบคุม (เช่น เก็บภาษี กำกับดูแลผู้ให้บริการกระดานซื้อขาย) มากกว่าจะห้ามโดยสิ้นเชิง
• ความผันผวนของราคา – Bitcoin ขึ้นชื่อในเรื่องความผันผวนของราคาเมื่อเทียบกับสินทรัพย์การเงินอื่น ๆ ราคา BTC เคยปรับเพิ่มขึ้นและลดลงเป็นหลักสิบเปอร์เซ็นต์ในเวลาไม่กี่วันอยู่บ่อยครั้ง ทำให้นักเศรษฐศาสตร์บางคนมองว่า Bitcoin ยังไม่เหมาะจะเป็นสกุลเงินสำหรับใช้จ่ายในชีวิตประจำวันอย่างแพร่หลายเนื่องจากมูลค่าไม่เสถียร ในปี 2018 บทวิเคราะห์หนึ่งระบุว่า Bitcoin เป็นสินทรัพย์ที่มีความผันผวนสูงมาก ไม่เหมือนกับสินทรัพย์ดั้งเดิมใด ๆ เลย อย่างไรก็ดี เมื่อมองในระยะยาว ความผันผวนของ Bitcoin มีแนวโน้มลดลงบ้างเมื่อฐานผู้ถือครองขยายกว้างขึ้น และบางช่วง Bitcoin ก็ผันผวนน้อยกว่าสินทรัพย์โภคภัณฑ์บางชนิด (เช่น น้ำมันดิบหรือเงินโลหะ) ด้วยซ้ำ ผู้สนับสนุน Bitcoin ให้เหตุผลว่าความผันผวนนี้เป็นธรรมชาติของสินทรัพย์ใหม่ และเป็นโอกาสให้นักลงทุนทำกำไร แต่สำหรับผู้ใช้ทั่วไป การบริหารความเสี่ยงและทำความเข้าใจความผันผวนยังเป็นเรื่องสำคัญหากจะเข้ามาในโลกของ Bitcoin